Rotjochies – de film

Een jaar geleden heeft filmmaakster Maasja Ooms zich voor een tijd ondergedompeld in het leven bij Mereo. Ontmoetingen met vastgelopen tieners, wanhopige ouders en de unieke hulpverlening waren voor haar aanleiding om een film te maken. Dit heeft geresulteerd in de documentaire Rotjochies (Punks). Maasja heeft gekozen voor het perspectief van de jongeren. Zij vertolken de hoofdrol en zijn de spil waar het om draait in deze film. Niettemin geeft het ook een nietsverhullende blik in de wereld van de jeugdhulpverlening en wat Mereo daar in wil en kan betekenen.

Over de filmmaker

Maasja Ooms is een gerenommeerd regisseur van documentaires. Haar film ‘Alicia’ uit 2017 won meerdere prijzen. Haar werkwijze kenmerkt zich door van dichtbij haar hoofdpersoon of onderwerp te observeren, vaak voor langere tijd.

Meer over IDFA Meer over Maasja Ooms Meer over de film Rotjochies

Welk verhaal vertelt de film?

Rotjochies laat zien dat kinderen met gedragsproblemen nooit alleen maar kinderen met gedragsproblemen zijn. Er is altijd een verhaal van pijn, onrecht en onmacht, dat onder het probleemgedrag ligt. In de film is te zien hoe moeilijk en hoe belangrijk het is om oog te hebben voor het verhaal van deze kinderen en om ze van daaruit te helpen verantwoordelijkheid te nemen voor de keuzes die ze maken.

Wij zien in de film nog een ander belangrijk verhaal. Dat van het gezin als geheel. Niet bij alle jongeren in de film komt het even uitgebreid in beeld, maar voor alle jongeren geldt dat de ouders een onmisbaar onderdeel van de hulpverlening vormen.

Hulpverleners kunnen zien wat het verhaal onder het gedrag van kinderen is, maar ouders spelen in dat verhaal een rol. Zij zijn dan ook de enigen die hun kind kunnen helpen om met dat verhaal in het reine te komen en weer bij zichzelf uit te komen. Voor veel ouders is dat ontzettend moeilijk, want hun eigen onmacht en pijn spelen vaak de hoofdrol in het verhaal van hun kinderen. Daar komt nog eens bij dat het voor ouders vaak niet makkelijk is om hun kind te begrijpen. Wij zeggen vaak:

“Als je oordopjes koopt, krijg je een dikke handleiding in allemaal verschillende talen. Als je een kind krijgt, zit zo’n handleiding er niet bij. De handleiding van het kind zit aan de binnenkant.”

We leren ouders om zo met hun kinderen in gesprek te gaan dat het kind zijn eigen handleiding kan verwoorden, zodat de ouder en kind elkaar gaan snappen en kunnen samenwerken. In de film is te zien dat het cruciaal is dat ouders en kinderen dat gesprek met elkaar leren voeren, en wij geloven dat dat de missie van de jeugdzorg moet zijn. We zien dat dit in veel meer gevallen mogelijk is dan nu gebeurt.

Hoe maken wij het verschil?

Zelf werken we op drie manieren aan die missie. Voor veel gezinnen waar opvoedproblemen en probleemgedrag spelen, kan een gezinsopname een wereld van verschil maken. In een hele korte, intensieve periode leren ouders en de kinderen of tieners hoe ze met elkaar het gesprek moeten voeren dat leidt tot gezonde samenwerking. Samenwerking waarbij de ouders regie voeren op een manier die het kind ruimte geeft om te groeien in zelfstandigheid en verantwoordelijkheid.

Soms is een kortdurende, intensieve gezinsopname net te kort om het probleemgedrag te doorbreken. In dat geval kan het wat uitgebreidere systeemtraject de kans geven om samen met ouders en kinderen of jongeren het proces aan te gaan waarbij het verhaal achter het gedrag naar boven komt en gewerkt wordt aan een nieuwe, gezonde samenwerking.

Naast de hulp die we bieden aan gezinnen en jongeren, willen we ook het verschil maken door trainingen te geven aan hulpverleners. In gesprek gaan met ‘Rotjochies‘, intensief omgaan, relatie bouwen, tot de kern doordringen; allemaal zaken die aan bod komen. Omdat we geloven in samenwerking, elkaar versterken en zo hopen een betere jeugdhulpverlening te kunnen bereiken met en voor elkaar.

Gezinsopnames Systeemtrajecten Visie Mereo Trainingen

Over de jongeren

Mitchel, Jahlano, Mike en Jeroen. Vier jongens in een systeemtraject bij Mereo. Allemaal met een eigen achtergrond en problematiek. In de film zien we ze voorbijkomen met hun gedrag, typerend voor jongeren van die leeftijd, maar soms ook op het randje van wat de maatschappij normaal vindt.

Aan alle jongeren en hun ouders is toestemming gevraagd voor het maken van deze documentaire. Ze stemden toe omdat ze willen laten zien dat het label ‘rotjochies’ de lading van hun leven niet dekt. Ingewikkelde relaties met ouders of achtervolgd worden door fouten uit het verleden; het laat zien dat er meer nodig is dan een ééndimensionale blik.

Omdat de jongeren minderjarig zijn en hun trajecten veelal nog niet afgerond, doen we geen uitspraken over hoe het nu met hen gaat. Mereo heeft nog wel contact met een aantal van de jongeren en hun ouders.

  • ""Heel intens, heel dichtbij en zo voelbaar hoe moeilijk het voor deze jochies is om anders te kiezen. Dank je wel Petra, op je mooie plek in Frankrijk maak jij met liefde en lef het verschil voor een groep jongeren en gezinnen waar veelal geen opties meer voor zijn.""
    – Mascha –
  • ""Prachtig in beeld gebracht door Maasja Ooms. Fantastisch hoe hulpverlener Petra Knol in het verhaal langzaam de jongere en de ouder 'afpelt'. Je ziet dat ze door de interventie van Petra beiden open gaan staan voor gedragsverandering.""
    – Bertyl –
  • ""Een prachtig pleidooi voor het ervaringsleren.'"
    – Inge –
  • ""De documentaire heeft een prachtig verhaal, een verhaal dat ontroert. Je staat stil bij wat kinderen allemaal meemaken in hun prille jaren. Ook voel je wat moederliefde kan betekenen voor een kind. De documentaire heeft ons nog meer geraakt omdat wij elke dag met jongeren mogen werken en het is tevens een bevestiging hoe waardevol ons werk is.""
    – Abdellaziz –
  • ""Wat bijzonder om deze jongeren en jullie werk zo echt en oprecht te mogen zien. Ik zie Mereo als een plaats waar ruimte is om te groeien, jezelf te leren kennen, opnieuw mag uitvinden en waar je er niet alleen voor staat. Fijn dat jullie er zijn, in een samenleving waar dit werk hard nodig is. Keep up the good work!""
    – Marlinda –
  • ""Geraakt in het hart. Geknakte kinderen en mensen die met hart en ziel proberen ze weer op te bouwen. Diep respect!""
    – Jolanda –
  • ""Heel aangrijpend...de worstelingen van deze jongeren zijn duidelijk voelbaar.""
    – Marjolein –

Reactie van Petra Knol op de film

In navolging van de première op 22 november 2019 op filmfestival IDFA in Tuschinski-theater in Amsterdam

Afgelopen vrijdag was het dan zover: de première van de film Rotjochies bij de IDFA.

Ik vond het reuze spannend. Spannend voor Maasja die met het maken van deze documentaire niet alleen een mooie film wilde maken maar ook een boodschap wil afgeven. Uren, dagen en maanden is ze er mee bezig geweest.

Ik vond het spannend voor de jongeren. Ze hebben het toch maar aangedurfd om zich zo te laten filmen, om kwetsbaar te zijn. Wat zou iedereen nu over ze denken?

Maar ook spannend voor mijzelf. Tijdens de opnames was ik heel erg mijzelf maar is dat wel een ‘goede’ weergave? Ik bedoel in die zin dat ook ik me kwetsbaar heb opgesteld voor het kritische oog van de hulpverlening. In de aanloop naar deze documentaire heb ik die angst wel gehad. Hulpverleners zijn kritisch, wat zullen ze er van vinden? Mijn eigen antwoord was steeds: het gaat niet om de kijkers, het gaat niet om mij. Het gaat om de boodschap die ik zo graag wil afgeven:

‘Elke jongere is het waard om dit proces in te gaan, om naast ze te lopen en elke keer weer de vraag op honderd manieren stellen: wie ben je en wie wil je worden? En vervolgens de vraag aan ouders: wie wil je zijn voor je kind en hoe doe je dat dan?’

Als dat lukt, dan ben ik tevreden. Bij het zien van de documentaire was ik diep onder de indruk van de manier waarop Maasja dát proces van de jongeren heeft kunnen vastleggen. Laagje voor laagje werden ze afgepeld en soms kwamen we bij de kern. De jongeren waren kwetsbaar, maar ook sterk. De vader was kwetsbaar, maar ook sterk, juist daar doorheen.

Ik, persoonlijk, heb genoten van de avond. Ik vond het mooi dat de jongeren er ook waren en dat ze zich zo makkelijk door de mensenmassa heen bewogen. Gewoon zoals ze ook zijn; jongeren, zonder stoerheid. Ik heb veel lieve en fijne reacties gekregen. De meest bijzondere en waardevolle reactie die ik kreeg was van de huidige begeleider van één van de jongere. Hij vroeg mij: “Heb je nog tips hoe ik deze jongere kan begeleiden?”

Dit ontroerde mij enorm. Niet zozeer omdat ik gevraagd werd om tips, maar nog meer omdat deze persoon bereid was om uit zijn eigen comfortzone te stappen. Dat hij in staat was om kwetsbaar te zijn en op zoek was, in het belang van deze jongere, naar een samenwerking.

Als het gevolg en effect van deze documentaire is, dat we, ongeacht waar we werken en welke methodiek we ook voorstaan, met elkaar in gesprek gaan, durven samen te werken, durven te leren van elkaar en niet alleen collega’s onderling maar ook de instellingen zelf, dan zal dat een enorme stap zijn in het oplossen van vele problemen die er nu spelen in de jeugdzorg.

Geen hokjesdenken, niet steeds je eigen plasje willen doen over een cliënt of jongere maar in gesprek gaan en op zoek gaan naar de beste hulp voor die jongere.

Ik hoop dat de documentaire daaraan zal mogen bijdragen: institutionele muren die wegvallen en meer gesprekken met elkaar, de ouders en jongeren.

Groetjes, Petra

Vragen

We kunnen ons voorstellen dat er vragen zijn over wat te zien is in de film. Hiervoor hebben we een speciale pagina aangemaakt met vragen naar aanleiding van de film.

vragen over ‘Rotjochies’